Een injectie geven, een katheter inbrengen of een wond verzorgen: voor veel zorgprofessionals hoort het bij een gewone werkdag. Toch zijn het handelingen waarbij een kleine fout grote gevolgen kan hebben voor de gezondheid van een cliënt. Bijscholing in verpleegtechnische handelingen is daarom geen overbodige luxe. Het zorgt ervoor dat je vaardigheden actueel blijven, dat je weet wat de laatste richtlijnen zijn en dat je met vertrouwen aan het bed staat.
In dit artikel lees je wat verpleegtechnische handelingen precies zijn, waarom regelmatig oefenen zo belangrijk is en hoe een cursus je ook kan helpen om de zorg in te stappen.
Wat zijn verpleegtechnische handelingen?
Verpleegtechnische handelingen, vaak afgekort tot VTH, zijn zorgtaken waarvoor je technische vaardigheid én medische kennis nodig hebt. Denk aan:
- injecteren (bijvoorbeeld subcutaan of intramusculair);
- katheteriseren;
- sondevoeding geven en een sonde verzorgen;
- stomazorg en wondzorg;
- bloedglucose meten en bloed afnemen;
- medicatie klaarzetten en toedienen.
Een deel van deze handelingen valt onder de voorbehouden handelingen uit de Wet BIG. Dat zijn handelingen die zo risicovol zijn dat alleen bepaalde beroepsgroepen ze zelfstandig mogen uitvoeren, of anderen alleen in opdracht van een arts of verpleegkundige.
Bevoegd en bekwaam: twee kanten van dezelfde medaille
In de zorg hoor je vaak de termen bevoegd en bekwaam. Bevoegd zijn betekent dat je volgens de wet een handeling mag uitvoeren. Bekwaam zijn betekent dat je de handeling ook daadwerkelijk veilig en goed kunt uitvoeren. Die twee horen altijd samen.
Juist dat tweede deel vraagt onderhoud. Een handeling die je een jaar niet hebt gedaan, gaat minder vanzelf. Je twijfelt over de juiste hoek bij een injectie, vergeet een stap in het steriel werken of weet niet meer precies welke materialen je nodig hebt. Je bent dan misschien nog wel bevoegd, maar niet meer vanzelfsprekend bekwaam. Als zorgprofessional ben je zelf verantwoordelijk om dat te signaleren en er iets aan te doen.
Waarom bijscholing in VTH bijdraagt aan veilige zorg
Veilige zorg begint bij mensen die weten wat ze doen. Regelmatige bijscholing helpt op verschillende manieren:
- Minder fouten en complicaties. Wie een handeling goed beheerst, voorkomt infecties, verkeerde doseringen en onnodig ongemak voor de cliënt.
- Actuele kennis. Protocollen en materialen veranderen. Bijscholing zorgt dat je werkt volgens de huidige richtlijnen.
- Meer zelfvertrouwen. Oefenen in een veilige omgeving, bijvoorbeeld op een oefenpop, maakt dat je in de praktijk rustiger en zekerder handelt.
- Prettiger voor de cliënt. Een zorgverlener die zeker van zijn zaak is, stelt de cliënt gerust. Dat draagt bij aan het welzijn van de mensen voor wie je zorgt.
Veel zorgprofessionals kiezen er daarom voor om hun vaardigheden periodiek op te frissen met een praktijkgerichte cursus verpleegtechnische handelingen, waarin je meerdere handelingen in korte tijd herhaalt en net zo lang oefent tot je ze weer beheerst. Een gangbaar advies is om dat ongeveer elke twee jaar te doen, of eerder als je een handeling zelden uitvoert. Geaccrediteerde bijscholing kun je bovendien vaak laten meetellen voor het kwaliteitsregister van V&VN.
Medicatieveiligheid verdient extra aandacht
Medicatie is een onderdeel waarbij het in de zorg relatief vaak misgaat. Een verkeerd tijdstip, een verwisseling of een rekenfout bij het bepalen van de dosering kan direct invloed hebben op de gezondheid van een cliënt. Zeker bij ouderen die meerdere medicijnen tegelijk gebruiken, is zorgvuldigheid essentieel.
Goed medicatie toedienen gaat verder dan het pilletje aanreiken. Je moet weten wat een middel doet, welke bijwerkingen je kunt verwachten, hoe je medicatie veilig aftekent en wanneer je een arts of apotheker inschakelt. Een gerichte cursus medicatie toedienen helpt je om die kennis op te frissen en met meer zekerheid te werken. Ook medisch rekenen is een vaardigheid die het waard is om regelmatig te oefenen.
Via een cursus de zorg in stappen
Bijscholing is niet alleen iets voor ervaren verpleegkundigen. Ook als je overweegt om in de zorg te gaan werken, of na een periode weg weer wilt terugkeren, kan een cursus een goede eerste stap zijn. Je krijgt een beeld van wat het werk inhoudt en bouwt praktische vaardigheden op die werkgevers waarderen.
Een paar tips als je wilt starten of terugkeren:
- Begin met een basiscursus, zoals EHBO of BHV, om vertrouwd te raken met handelen in acute situaties.
- Kies daarna voor specifieke onderwerpen die passen bij de sector waarin je wilt werken, zoals ouderenzorg, thuiszorg of gehandicaptenzorg.
- Overweeg een erkende opleiding als je een volwaardig diploma wilt halen, bijvoorbeeld als helpende of verpleegkundige.
- Combineer fysieke lessen met e-learning, zodat je theorie in je eigen tempo kunt doornemen.
Investeren in kennis is investeren in gezondheid
Verpleegtechnische handelingen vragen precisie, kennis en ervaring. Door regelmatig bij te scholen blijf je niet alleen bevoegd, maar ook echt bekwaam. Dat is goed voor je eigen zelfvertrouwen en vooral voor de gezondheid en veiligheid van de mensen voor wie je zorgt.
